Dichten vrouwen anders?

Vrouwen dichten anders, is de titel van de door Cox Habbema samengestelde verzamelbundel uit 2000 met gedichten van vrouwelijke dichters. In haar inleiding stelt ze zichzelf de vraag: Dichten vrouwen anders?

Na een uitgebreid onderzoek onder vrouwelijke dichters en hun werk beantwoordt Cox Habbema deze vraag positief. Tijdens haar onderzoek vond zij: “gedichten over dezelfde problemen, dezelfde onmacht en beperkingen. Over hetzelfde opgesloten gevoel; strijd om lucht, leven, vrijheid en lust. Zoeken naar een nieuwe rol, nieuwe manieren van leven. Moe zijn ze vaak, de vrouwen in de gedichten, door hun strijd, door onderdrukte lustgevoelens en verlangens, door opgelegde beperkingen, door zwangerschap en door afhankelijkheid”.

Inmiddels zijn wij 16 jaar verder en de woorden van Cox Habbema zal een nieuwe generatie misschien “ouderwets” in de oren klinken. We hebben inmiddels een vrouwelijke dichter des vaderlands en behoorlijk wat “erkende” vrouwelijke dichters. Een vrouw in onze tijd hoeft immers niet meer zwanger te worden. Het lijkt er eerder op dat het verlangen zwanger te worden (op latere leeftijd) nogal wat vrouwen meer bezighoudt dan het ongewenst krijgen van kinderen op jonge leeftijd.

Toch is er nog steeds, en juist als er kinderen komen, een constateerbaar verschil in loon en carrière tussen mannen en vrouwen. Vrouwen gaan dan veel meer parttime werken en worden in die zin ook kwetsbaarder op de arbeidsmarkt. Wat in de context van poëzie echter vooral een rol speelt, is dat de aandacht van vrouwen verdeeld raakt over de aandacht voor de kinderen en de partner enerzijds en de dichtkunst anderzijds. Concentratie is absoluut nodig voor goede poëzie en die gaat nu net ontbreken in de roerige tijd van zeker de start van een gezin. Beter dan Annie M.G Schmidt kan ik het hier niet verwoorden. Ik geef hier dan ook integraal haar prachtige en zo geestige gedicht:

Moeder dicht

Mijn bladerloze schaduw mijdt het water
Ziezo hè hè, de eerste regel staat er.
en speurt de witte angst van eeuwen later
Ga weg! Ga spelen met je transformator!
Je ziet toch dat je moeder zit te dichten.
ik wend mij af en doof mijn vale lichten
ik heb
tedùm tedùm geweten
Dat vul ik later in. Na ’t middageten.
mijn weemoed maakt de koele vlinders wakker
van mijn getooide zelf.
Daar is de bakker!
Zeg maar: een halfje bruin en een heel wit.
o grijze schim die daar zo heilloos zit
ik zie mijn grijze droefheid aan de kim
Da’s tweemaal grijs. Dat kan niet. naakte schim
aan wie ik al mijn zachte treurnis zeg

En nog een rol beschuit! O is ie weg?
als dauw die druppelt van de trage bomen
Als jij nog één keer binnen durft te komen,
dan krijg je geen vanillevla vanavond!
zo druppelt in dit hart te zeer gehavend
Je moeder dicht. ze heeft geen tijd, totaal niet.
Als vader thuiskomst gaat het helemaal niet.
Je moeder zou een Shakespeare kunnen zijn.
Ze is het niet. Dat komt door jouw gedrein.
Daar gaat ie weer. O humtum klaar en koel
in ’t land van late regen en ik voel
mijn schamelheid.
Een heer met een kwitantie?
Zeg maar: m’n moeder is met kerstvakantie.
mijn schamelheid.Wat is dat? Hoofdje zeer
M’n schatje toch…. Gevallen met je beer?
Je moeder komt…..na na…… daar is ze al.
Wees nou maar zoet- ’t genie staat weer op stal.

Annie M.G. Schmidt (1911 – 1995)


Een persoonlijke noot mag hier natuurlijk niet ontbreken. Naast dichter ben ik ook moeder van drie kinderen en oma van twee schattige kleindochters. Ik heb altijd moeite gehad werk, moederschap en partnerschap te combineren, maar binnen dit samenspel was ook zeker plaats voor poëzie. Het dichten was voor mij juist een mogelijkheid om in korte tijd gevoelens en reflecties op papier te zetten. En om de emoties die het moederschap meebracht te verwerken en om te zetten in taal.

Tegenwoordig betreffen die emoties verwondering en ontroering over mijn kleinkinderen. Ik eindig dit blog dan ook graag met een eigen gedichtje dat in zijn simpelheid die verwondering weergeeft:

Je loopt op je tenen
en houdt jezelf toch in evenwicht
ik loop ook op mijn tenen
met je mee
op de maat van de muziek

De kleine meid
de oudere vrouw
het moment is uniek
even heel even
uit ons leven samen gelicht.

Joyce Hes


Bronvermelding:

Het gedicht van Annie M.G. Schmidt hebben wij overgenomen uit:
Annie M.G. Schmidt, 2014, Die van die van u, Amsterdam: Uitgeverij Van Oorschot

Het citaat van Cox Habbema hebben wij overgenomen uit:
Cox Habbema, 2000, Vrouwen dichten anders, Amsterdam: Prometheus


Gerelateerd:

Gedichten

Dichters


DELEN VIA SOCIAL MEDIA? GRAAG!
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

Joyce Hes (1946), jurist, publicist, moeder en oma schrijft al vanaf haar achtste levensjaar gedichten en heeft diverse dichtbundels op haar naam staan, waaronder ‘Kwijt’ en ‘Keer op keer’. Met haar gedichten treedt zij regelmatig op in haar woonplaats Amsterdam en daarbuiten.

Geplaatst in Opinie