Hadewijch

 

Hadewych

Hadewych leefde rond 1250, een Vlaamse dichteres van strofische gedichten en minneliederen en ook schrijfster van proza, brieven en visioenen, van wie geen getuigenissen van haar leven zijn bewaard (Wikipedia) en over wie we dus met zekerheid niet veel kunnen vertellen. Wel lijkt het erop dat ze in haar tijd bekendheid genoot maar dat haar geschriften bij de Reformatie verdwenen en pas rond 1838 zijn herontdekt. Twintig jaar na herontdekking zijn ze voor het eerst uitgegeven.


We weten dat ze in de dertiende eeuw in Brabant leefde, (zowel Antwerpen maar ook Brussel worden wel genoemd) en dat ze daar waarschijnlijk leiding heeft gegeven aan een groep religieuze vrouwen, begijnen, die bekend stonden om hun eigenzinnige godsdienstbeleving (zie het stuk in Trouw waarin Albert Verwey wordt aangehaald die een groot bewonderaar was van Hadewych en haar vooral bewonderde om de manier waarop zij het goddelijke, dat hij “Leven”noemde , beschreef)

Achtergrond
Hadewych was voorzover we weten van gegoede afkomst. Naast het Diets beheerste ze het Frans en Latijn, was bekend met Latijnse theologische teksten en met de Franse traditie van minneliederen en reisde en dat was voor een vrouw uit die tijd uitzonderlijk.
Hadewych was ook erg onafhankelijk en maakte haar eigen keuzes (zie Wikipedia)

Poëzie

Hadewych heeft zich toegelegd op de zogenaamde mystieke minnepoëzie.
Deze is ontleend aan de hoofse minnezang, liederen die de troubadours in de hoofse kringen over de liefde zongen (meestal onvervulde of onbereikbare liefde), maar in de door haar toegepaste vorm staat de mystieke relatie van de mens met God centraal.
Vooral vrouwen zijn bekend geworden door dit genre en in zoverre zou je ook van vrouwenpoëzie kunnen spreken (zie mijn stuk over vrouwen dichten anders). Zo schreven bijvoorbeeld ook Hildegard von Bingen (twaalfde eeuw), Beatrijs van Nazareth en Machteld van Maagdenburg (dertiende eeuw) mystieke gedichten.
Luce Irigaray en andere Franse feministische theoretici deden het inzicht ontstaan dat mystiek misschien wel de enige plaats was, waar de middeleeuwse vrouw volop haar eigen identiteit kon beleven.

Strofische gedichten

De 45 nagelaten strofische gedichten van Hadewych hebben vaak een  Natureingang: een beschrijving van de (vredige) natuur, waarna het “echte”gedicht begint. Ditzelfde verschijnsel doet zich ook voor bij de liederen van trouvères en troubadours, die de wereldlijke aardse liefde bezongen, terwijl Hadewych juist de liefde bezong tot God. Een voorbeeld is haar gedicht: Daer bi sal

De liefde is een handelende figuur en tegelijkertijd een vriend en een vijand in de gedichten van Hadewych. Blijheid en verdriet om de liefde gaan hand in hand. Een voorbeeld is haar gedicht: Men moet in allen tide

Soms neemt ze afscheid van de liefde, want de liefde heeft haar meer kwaad dan goed gedaan.

Ic gheve der minnen orlof Nu ende altoes.
Die wille,volghe hare hove; Mi es wel wee ghesciet.

Ik neem voor altijd afscheid van de liefde.
Wie wil kan haar hofstoet volgen; mij is (te ) veel wee geschied.

Mengelgedichten

Hadewych liet 16 mengelgedichten- of rijmbrieven- na. Deze gedichten hebben veelal een raadgevend karakter en zijn bedoeld voor de vrouwen met wie zij samenleefde en aan wie ze leiding gaf.
In de mengelgedichten wordt de lezer(es) soms rechtstreeks aangesproken:

God si met v; van mijnre groeten
Mach v clene virtuut ontmoeten

God zij met U, want aan mijn zegen is U slechts weinig heil gelegen.

Net als bij de strofische gedichten spelen ook tegenstellingen een rol. Deze betreffen vooral de liefde. Een voorbeeld is haar gedicht: Dat suetste van minnen…

Werken van Hadewych:

Brieven. Een bundeling van 31 van Hadewych’s brieven is in verschillende manuscripten overgeleverd.

Berijmde brieven.
We noemden deze hierboven mengelgedichten. Ze worden ook wel rijmbrieven genoemd.
Deze brieven hernemen vooral thema’s uit de Brieven maar dan in vereenvoudigde vorm. Ze zijn zowel simpeler dan de brieven maar ook qua gedichten eenvoudiger dan de strofische gedichten.

Strofische gedichten

Zie hierboven. Men kan de strofische gedichten ook zingen. Inmiddels zijn ze ook op cd verschenen (Camera Trajectina, Pacxken van Minnen. Middeleeuwse muziek uit de Nederlanden)

Visioenen

Hierin is vooral Hadewych als mystica aan het woord. We vinden hierin de zogenaamde bruidsmystiek terug waar het de eenwording met Christus betreft.

Uitgaven van Hadewych s werken (zie Wikipedia)

Externe links:

Wikipedia
Koninklijke bibliotheek
Trouw, Hadewych de ongrijpbare mystica
Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren
Hadewych op de website van Laurens Janszoon Coster

 

 

 

 

DELEN VIA SOCIAL MEDIA? GRAAG!
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail