Wat is eindrijm?

Definitie van eindrijm

Eindrijm is een vorm van rijm waarbij woorden en/of dichtregels eindigen met dezelfde klank.

Toelichting op de definitie van eindrijm.

De term eindrijm kunnen wij op twee manieren gebruiken:

  • we spreken van eindrijm als twee of meer woorden met dezelfde klank eindigen
  • we spreken van eindrijm als twee of meer dichtregels met dezelfde klank eindigen

Het verschil is belangrijk omdat in een gedicht kan voorkomen dat twee woorden op elkaar rijmen, terwijl één van de woorden of beide woorden niet aan het einde van een versregel staan. In dat geval is er wel sprake van eindrijm op woordniveau, maar niet op regelniveau. Dit komt bijvoorbeeld voor bij middenrijm en voorrijm. Wellicht kan een voorbeeld iets verduidelijk.

Het volgende gedicht van literator Robin Kerkhof bevat beide niveaus van eindrijm. Alle woorden waar sprake is van eindrijm op woordniveau hebben wij cursief gemaakt, maar als tevens sprake is van eindrijm op regelniveau, dan hebben wij deze woorden ook nog eens vet gemaakt.

de dichter dicht

zijn kwetsbare ideeën stalde hij uit
in een flinterdunne dichtbundel
als orchideeën achter een winkelruit

het boekje zat vol liefde, tederheid,
een enkele traan en zalvende woorden
een doekje voor het bloeden van de tijd

maar toen schreven de recensenten
dat zijn zoete gedichten niet deugden
want zij dreven te zeer op sentimenten

en maatschappijkritiek die ontbrak
en rijmen was al eeuwen een cliché
en waar was de erotiek en nagellak?

zo penden venijnig de belezen heren
in hun blaadjes en op hun webblogs
maar het kon de dichter weinig deren

want een lezeres fluisterde hem toe:
jouw gedichten bieden mij zoveel troost
en van dit gedicht is dát de clou

In de eerste strofe van dit gedicht is bij het woordpaar ‘ideeën’ en ‘orchideeën’ sprake van eindrijm op woordniveau, maar omdat deze woorden midden in een regel staan, is er géén sprake van eindrijm op regelniveau. Hetzelfde geldt voor de andere rijmwoorden in dit gedicht die niet aan het eind van een regel staan. Bij de meesten gaat het in plaats daarvan om middenrijm omdat de rijmwoorden midden in een regel staan. Uitzondering is het rijmpaar ‘boekje’ en ‘doekje’. Hier is sprake van voorrijm, omdat deze rijmwoorden beiden aan het begin van een regel staan.


TIP: Wil je een goede dichter worden? Dan is het boek Schriftelijke Cursus Dichten van Willem Wilmink een absolute must-have.


Eindrijm versus beginrijm

Zoals hierboven al duidelijk werd, kennen wij op regelniveau verschillende vormen van rijm (voorrijm, middenrijm, eindrijm). Echter ook op woordniveau bestaat er naast eindrijm nog een tweede vorm van rijm, namelijk beginrijm (alliteratie). Van beginrijm is sprake wanneer twee woorden met dezelfde klank(en) beginnen. Hieronder een paar voorbeelden waarbij sprake is van beginrijm:

  • karate – karakter
  • schoolbank – schoonheidssalon
  • Fileprobleem – Vilawijk

Gerelateerd:

Gedichten

Wat is rijm?

Wat is een sinterklaasgedicht?


AANMELDEN NIEUWSBRIEF


DELEN VIA SOCIAL MEDIA? GRAAG!
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail