Wat is sinterklaasrijm?

Definitie van Sinterklaasrijm

Sinterklaasrijm is een vorm van eindrijm waarbij over de gehele lengte van het gedicht twee opeenvolgende versregels steeds op elkaar rijmen. Het rijmschema is: aabbccddee etc.

Uitleg over definitie van sinterklaasrijm

Sinterklaasrijm is de meest eenvoudige vorm van rijm. De meeste sinterklaasgedichten volgen dit stramien. Daar heeft deze vorm van rijm ook zijn naam aan te danken.

Als voorbeeld citeren wij hieronder een sinterklaasgedicht dat Sint Nicolaas in 2016 schreef voor zijn collega Piet. De letters achter iedere versregel laten het rijmschema zien:

Beste Piet,

Vroeger gleed je met plezier door de schoorsteen (a)
en dan zat jij onder het roet van top tot teen (a)
en daarom droeg je trots de titel: Zwarte Piet (b)
en zo werd je ook bezongen in menig lied. (b)

Helaas nu maken idioten ruzie over je naam (c)
en wenst men elkaar naar de hel en de maan (c)
en raakt men van opwinding helemaal wild (d)
maar deze discussie heb jíj nooit gewild. (d)

Ik zie de frustratie en pijn in jouw ogen (e)
en jouw verdriet vult mij met mededogen (e)
dus luister goed naar wat ik je nu zeg (f)
ook uit deze ellende vinden wij wel een weg. (f)

Al heel lang varen jij en ik met elkaar (g)
van Spanje naar Nederland ieder jaar, (g)
want zolang de kinderen in ons geloven (h)
kan niemand hen van ons beroven. (h)

Dus laat niemand iets over jouw kleur bevelen (i)
want het kan mij verdomme niet schelen (i)
of je wit, zwart, oranje of groen bent (j)
voor mij blijf je altijd een geweldige vent. (j)

Je beste maat,

Sint Nicolaas

Het rijmschema van bovenstaande gedicht is: aabbccddeeffgghhiijj. Daarmee is dit gedicht een schoolvoorbeeld van sinterklaasrijm.

Disclaimer

De oplettende lezer zal het wellicht zijn opgevallen, dat de goedheiligman bij versregels 5 en 6 eigenlijk een beetje smokkelt. Immers formeel rijmt ‘maan’ niet op ‘naam’. Echter de klankovereenkomst van deze twee woorden is zo sterk, dat er in zekere zin toch sprake is van rijm.

Professionele dichters die sinterklaasrijm gebruiken

Sinterklaasrijm is het consequent toepassen van gepaard rijm (aabb) in alle strofen van een gedicht. De meeste professionele dichters maken zelden gebruik van sinterklaasrijm. Meestal geven dichters de voorkeur aan gekruist rijm (abab) of omarmd rijm (abba). Wanneer dichters in een gedicht al gebruikmaken van gepaard rijm in één strofe, dan gebruiken zij in andere strofen vaak weer gekruist rijm of omarmd rijm.

Gepaard rijm gebruiken over de gehele lengte van een gedicht is vrij zeldzaam. Toch zijn er wel dichters te vinden die sinterklaasrijm zeer effectief weten te gebruiken. Enkele voorbeelden zijn de gedichten Hoort ’t is de wind van Guido Gezelle en De lente – ik sta midden in haar – van Herman Gorter.

In het gedicht van Guido Gezelle versnelt het sinterklaasrijm het tempo waarmee je het gedicht leest. Voor het verhogen van het tempo gebruik de dichter echter meer technieken. Wat Guido Gezelle bijvoorbeeld ook doet, is veel versregels op dezelfde manier te laten beginnen. Doel is de beweging en de rusteloosheid van de wind ook in de vorm van het gedicht tot uitdrukking te laten komen.

Bij het gedicht van Herman Gorter valt het sinterklaasrijm amper op. Dit komt door de onregelmatige regellengtes binnen het gedicht. Ook volgt de dichter niet volledig consequent het rijmschema aabbccdd etc, want op een paar plekken in het gedicht rijmt hij niet slechts twee achtereenvolgende regels, maar drie. Dit zien wij bijvoorbeeld aan begin van de tweede strofe. Het rijmschema van deze strofe is aaabbccddeeffgghh.

In het gedicht van Herman Gorter zorgt het sinterklaasrijm ervoor, dat de kortere en langere versregels toch zeer soepel op elkaar volgen. Dat de dichter hier en daar zelfs drie opeenvolgende regels op elkaar laat rijmen, versterkt dat effect.


Gerelateerd:


AANMELDEN NIEUWSBRIEF