Wat is vrije vers?

Definitie van vrije vers

Het vrije vers is een gedicht zonder regelmatige strofebouw, zonder rijmschema, zonder een vooraf bepaald metrum en zonder gelijke regellengtes.

Toelichting op de definitie van vrije vers

Dichters die kiezen voor het vrije vers hebben een grotere vrijheid om hun gedicht vorm te geven, dan dichters die kiezen voor een dichtvorm met formele vormregels. In de eerste plaats kan in een vrije vers iedere strofe een ander aantal versregels tellen. De eerste strofe telt bijvoorbeeld zes, de tweede twee, de derde vijf versregels.

Het vrije vers kent verder geen rijmschema, geen regelmatige strofenbouw, geen mentrum en geen ongeveer gelijke regellengte. Vrije verzen hebben vaak eveneens geen vast maatsysteem.

Deze vrijheid betekent echter niet, dat in een vrije vers structuur ontbreekt, want in een vrije vers heeft de strofe veelal een eenheid van idee. In 1912 omschreef de Franse dichter en poëzietheoreticus Robert de Souza de essentie van het vrije vers als volgt:
“Een vrije vers is niet het weglaten van het patroon, maar het creëren van een originele en ingewikkeld metrische vorm van elk gedicht.”

Ontstaansgeschiedenis vrije vers

Het vrije vers is als dichtvorm ontstaan in de late 19e eeuw in Frankrijk. Over het algemeen wordt de Franse dichter Gustave Kahn beschouwt als de grondlegger van het vrije vers. Toen ook andere Franse dichters zich bevrijdde van de klassieke regels van versbouw met inachtneming van het principe van een leerplan en regelmatige rijmpatroon, ontstond in Frankrijk de literaire stroming vers libéré.

Tot het begin van de twintigste eeuw waren buiten Frankrijk weinig mensen bekend met het vrije vers.  Tot in 1909 de Engelse dichters T.E. Hulme en F.S. Flint hun kennis over de vrije vers deelden met de Poets Club in Londen. Deze club zou later het hart worden van de Imagist-beweging werd. De Engelse dichter T.S. Eliot gebruikt ook veelvuldig het vrije vers. Zijn werk had zoveel invloed, dat hij soms wordt gezien als de grondlegger van de moderne poëzie.

Binnen het Nederlands taalgebied waren het met name de Vlaamse dichters Paul van Ostayen, Wies Moens en de Zeeuwse dichter J.C.J. van Schagen die al vroeg gebruikmaakten van het vrije vers.

Tegenwoordig is het vrije vers velen malen populairder dan klassieke dichtvormen waarbij strenge regels gelden met betrekking tot strofebouw, rijm, metrum en regellengte. Het vrije vers is zelfs populairder dan als het sonnet.

Voorbeeld van een vrije vers

Het volgende gedicht van de Surinaamse dichter Edgar Cairo is een mooi voorbeeld van een vrije vers. Wij geven hieronder eerst het origineel in het Sranantongo en daarna de Nederlandse vertaling. De vertaling is van de dichter zelf.

GI DEN PREMANTI

Boensi boensi!
Firi so dipi,
a meri mi, tja
lobi doro ai

Foe di granwe
sma no ben si
tak ala kloroe
warti skin, so
libi ben njofi.

Te noja
gran gronfiri
tek wi pre
metpopki.

Libisma,
at i bro

Edgar Cairo

 

AAN MIJN SPEELKAMERADEN

Eenklaps… in mij
ontwaakt diep het gevoel,
zo diep als ooit
een mens zich voelt
in liefde die ontluikt.

Doordat het oog
der mensheid
niet wou zien
dat elke huid
’n lichaam past,
verloor de ziel
pigment.

Tot nogtoe
waren het louter emoties
die ons bouwden
tot vleespoppen.

Mens, haal je adem!

Edgar Cairo


Bronvermelding:

Het gedicht van Edgar Cairo hebben wij overgenomen uit:

Edgar Cairo, 1982, POWEMA DI RUTU; Gezangen van oorsprong en toekomst, Haarlem: In de Knipscheer


Gerelateerd:

Gedichten


AANMELDEN NIEUWSBRIEF


DELEN VIA SOCIAL MEDIA? GRAAG!
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail