Politiek en poëzie: Lezers reageren

Politiek en poëzie: Lezers reageren

Op 24 januari 2021 poneerden wij de stelling: Poëzie die ertoe doet, is altijd politiek. Wij vroegen onze lezer om op deze stelling te reageren. De meesten bleken er niet mee eens te zijn. De stelling zette mensen wel aan het denken en dat leverde een aantal interessante zienswijzen op. Wij delen hier met u de meest boeiende reacties.


“Er schuilt een gevaar in de stelling dat poëzie die er toe doet, altijd politiek is. Dat vind ik te gemakkelijk. Daarmee wordt het begrip ‘politiek’ te veel opgerekt en loop je het risico dat de echte politieke, in (goede) poëzie gegoten boodschap steeds minder mensen iets zegt.

Gelukkig is er ook nog goede poëzie waarin het slechts om de schoonheid gaat, schoonheid die zich onttrekt aan, ja zich zelfs verheft boven het politieke.”

Herman van Mourik, sportdichter


“Natuurlijk zijn er legio voorbeelden van politieke gedichten, die ertoe doen (zoals inderdaad The hills we climb van Amanda Gorman), maar in mijn optiek heeft poëzie niet als eerste doel, de wereld te veranderen.

Als dichter, met vaak maar een klein lezerspubliek, probeer je, liefst van binnenuit (en daar mag dus wat mij betreft ook zeker iets persoonlijks bij zitten), de taal te veranderen (en daardoor misschien de taal en/of visie van degene die het leest).

Ik denk, dat deze gedichten soms interessanter kunnen zijn, dan gedichten geschreven, puur en alleen vanuit politiek engagement en de kennelijke behoefte om te schrijven voor een groot publiek, waarbij niet wordt ‘getoverd’ met taal.

Poëzie is in mijn ogen een kunstuiting door middel van woorden en geen verzameling (stoere) kreten.

Waarbij, maar dat is geheel persoonlijk, genoteerd mag worden, dat ik geen direct onderscheid maak tussen literaire, politiek geëngageerde of juist meer verinnerlijkte gedichten (wat sommige ‘critici’ wel doen). Waar het om gaat, is, dat gedichten je soms kunnen raken, jouw (taal-)wereld vergroten, dan wel je kunnen aanzetten tot denken en het, zo mogelijk, geven van een eigen interpretatie.”

Judy Carati, singersongdichter


“Natuurlijk niet! Dat was mijn eerste gedachte toen ik de vraag las of goede poëzie altijd politiek is. Is poëzie die gaat over onrecht, oorlog en verdriet, corona gerelateerd leed dan slechte poëzie? Vaker wel dan niet is mijn ervaring.

Maar een aantal gedichten op jullie website laten mij weten, dat er ook mooie poëzie is die politiek gerelateerd is. Is een gedicht dat niet over politieke kwesties gaat, dan meestal geen goede poëzie? Ook dat is niet waar.

Wat dan wel? Dat lezen we in het essay van Herman de Coninck waar jullie naar verwezen onderaan in een eerdere blog. Waarvoor dank! Ik kijk naar mijn boekenkast waar zijn verzamelbundel staat. En die van Rutger Kopland en Menno Wigman en vooruit nog een van Wislawa Szymborska. Daarin staat het gedicht De eerste foto van Hitler dat begint met de fantastische zin ‘Wie is dat snoesje in dat babyjurkje toch?’ Misschien is dat wat goede poëzie moet doen: ontregelen, ons op een ander been zetten.

Maar de poëzie moet niks. Dat is ook waar! Dè taak van de poëzie bestaat niet, al ken ik een dichter die dat wel vindt en vaak zegt met haar gedichten de ander te willen raken. En daarmee bedoelt zij emotioneren, ontroeren.

Wat dan wel? Ik houd van de vaak absurde, ontroerende (daar heb je het al) en grappige gedichten van Toon Tellegen. Hij werd eens geïnterviewd over zijn werk en de interviewer vroeg hem naar de spirituele zin van zijn werk. Die was er niet, antwoordde de dichter. Er was plezier in taal en het maken van de gedichten. Er waren mensen in het publiek die later vertelden teleurgesteld te zijn.

Poëzie heeft geen taak, geen doel. Het gedicht wil niet behagen of opvoeden. Dat wil de dichter. Ik denk dat het belangrijk is dat de dichter zichzelf kent. Als mijn doel is om te behagen of recht te spreken in mijn gedichten moet ik pamfletten schrijven of ingezonden brieven in de krant. Geen poëzie.”

Margót Veldhuizen, voormalig Stadsdichter van Enschede


Gerelateerd:


 

Robin Kerkhof is de hoofdredacteur van het online totaalconcept Poëzie verrijkt het leven. Hij heeft een passie voor poëzie en leest graag aansprekende gedichten van interessante dichters. Verder is hij huisdichter van Paradijsvogelsmagazine.nl.