De Schoolmeester

De losbandige rokkenjager die theologie studeerde, maar uiteindelijk onderwijzer werd. Wie is de persoon achter ‘De Schoolmeester’?

De Schoolmeester’ is het pseudoniem voor Gerrit van der Linde (1808-1858).

Levensloop

Van der Linde was enig kind. Al vroeg in zijn leven, namelijk op vierjarige leeftijd, verloor hij zijn moeder aan roodvonk. Het huishouden bestond sindsdien slechts uit Van der Linde en zijn vader.

Nog voordat Van der Linde begon met studeren, bleek hij een aanleg te hebben voor poëzie. Toendertijd nam hij deel aan een aantal literaire genootschappen. Het doel van deze bijeenkomsten was het voordragen en becommentariëren van gedichten.

Van der Linde trad tijdens deze bijeenkomsten regelmatig op en zijn traditionele gedichten vielen erg in de smaak.

Universiteit

In 1825 begon Van der Linde aan de studie theologie te Leiden, maar echt studeren deed hij niet. Wel maakte hij veel vrienden en toonde hij zijn talent als dichter. Zijn gedichten werden vaak gepubliceerd in de almanakken, boekjes op het gebied van proza en poëzie die jaarlijks verschenen.

Toen Van der Linde bijna aan het einde van zijn studie was, besloot zijn vader hem niet langer financieel te steunen. Een vriend, Jacob van Lennep, nam deze verantwoordelijkheid op zich.

In 1832 slaagde Van der Linde als kandidaat predikant. Echter, hij maakte wegens omstandigheden zijn studie niet af en heeft daarmee dus nooit écht het predikantschap behaald.

Vrouwenverslinder

Van der Linde maakte het in zijn studententijd erg bont. Zijn reputatie als rokkenjager bracht hem in 1833 flink in de problemen.

Hij had een muzikantendochter bezwangerd die in dat jaar beviel van een zoon. Daarnaast had hij een verloofde in Rotterdam. Alsof dat nog niet genoeg was, had hij ook een verhouding met de vrouw van een Leidse chemieprofessor. Als kers op de taart had hij deze vrouw zwanger gemaakt: een taak die de chemieprofessor al 4 jaar probeerde te volbrengen.

De chemieprofessor was laaiend en liet Van der Linde van de universiteit verwijderen.

Schulden

Van der Linde had een hoop schulden. Net als ieder ander student in die tijd, bestelde hij gebak, wijn, rijtuigen en mooie pakken op de pof. Echter, toen de schuldeisers hoorde dat hij student af was, werden ze lastig. Ze eisten hun geld op. Geld dat Van der Linde niet had.

Er zat niks anders op: Van der Linde moest onderduiken. Met geld verzameld door zijn vrienden, onder andere Jacob van Lennep, stapte hij op 22 januari 1834 op de boot naar Engeland.

Engeland

Met weinig bagage, geringe kennis van de Engelse taal en een kleine som geld, kwam Van der Linde in Engeland aan. Zijn pogingen om een baan als gouverneur, boekhandelaar of leraar te vinden, mislukten stuk voor stuk.

Vriendschap

Uiteindelijk verlieten alle Van der Lindes vrienden hem. Hij had slechts nog contact met Jacob van Lennep, aan wie hij lange, amusante brieven schreef, waarin zijn talent voor humoristisch schrijven naar voren kwam. Met deze brieven stuurde hij ook vaak gedichten mee. Hij schreef om zijn eenzaamheid te verdrijven.

Kostschool

In 1835 kon Van der Linde een kostschool in Engeland kopen. Van Lennep hielp hem in Nederland geld te verzamelen voor deze investering.

Aan het begin beviel de baan als schoolmeester Van der Linde niet erg. Hij liep regelmatig tegen onbetrouwbaar personeel aan en ouders die ofwel te laat ofwel niet betaalden.

Deze problematiek werd mettertijd een stuk minder, voornamelijk door zijn ontmoeting met de dochter van een Franse kostschoolhouder, Caroline de Monteuuis. Hij trouwde met haar in 1837.

Samen kochten zij een pand in Highgate, waar ze een ‘College français’ beginnen. Van der Linde werd gerespecteerd vanwege zijn modernisering in het onderwijs dat hij daar aanbood. Lijfstraffen waren taboe en er was veel aandacht voor moderne talen en wiskunde. Iets waar in het snel geïndustrialiseerde Engeland veel behoefte aan was.

Engelse gemeenschap

Van der Linde had de Engelse taal binnen een aantal maanden eigen gemaakt. Dit is op te merken aan de Engelse brieven die hij terug schreef naar Nederland en de Engelse literatuur die hij daarin citeerde. Daarin bewonderde hij Charles Dickens ten zeerste en noemde hij de werken van Shakespeare zijn ‘huisbijbel’.

In Engeland heerste er op het gebied van literatuur een zekere voorkeur voor humoristische stukken tekst. Hoewel er geen directe Engelse invloed te vinden is in het werk van Van der Linde, is het goed mogelijk dat zijn vaak geestige gedichten hierdoor geïnspireerd waren.

In Highgate bevond Van der Linde zich dankzij het succes van zijn ‘College français’ in de hoogste burgerklasse. Hij omringde zich met nationaal bekende vrienden. Onder hen bevonden zich befaamde critici, advocaten en onderwijshervormers.

Overlijden

In het najaar van 1857 werd Van der Linde ziek. Op 27 januari 1858 overleed hij. Hij liet Caroline achter met vier kinderen.

Gepubliceerd werk

Na het overlijden, stelde Jacob van Lennep een dichtbundel op, die Van der Linde zijn positie verschafte in de Nederlandse letterkunde. Zijn werk behoort tot de meest gelezen en best verkochte poëzie van Nederland.

De dichtbundel werd gepubliceerd onder het pseudoniem ‘de schoolmeester’. Het bevat een hoop illustraties, korte toneelstukken en humoristische gedichten.

Stijl

Van der Linde maakt gebruik van knittelvers. Dit betekent dat de rijm in zijn gedichten geen regelmatig metrum of rijmschema bevat. Het schijnt dat binnen de Nederlandse literatuur niemand ongerijmdheid zo serieus nam als Van der Linde. Echter, desondanks de ongerijmdheid van de gedichten van Van der Linde, is er in zijn gedichten een zeker ritme te vinden.

De poëzie van Van der Linde is erg humoristisch. Regelmatig maakt hij gebruik van parodieën. Het is echter niet duidelijk wie of wat Van der Linde in de parodie beschrijft.

Door zijn parodieën wordt Van der Linde regelmatig vergeleken met Piet Paaltjens. Echter, de parodieën van Paaltjens tekenen een duidelijk somber gevoel, terwijl het gevoel bij Van der Linde door de overmaat van ongerijmdheid verdrongen wordt. Het is moeilijk een concreet gevoel uit de woorden op te maken vanwege het feit dat Van der Linde zijn parodieën heel erg rationeel aanpakt.

 


Gerelateerd:

 

 


AANMELDEN NIEUWSBRIEF

De nieuwsbrief van Poëzie verrijkt het leven gaat over dichters, gedichten, poëzietermen en andere poëziegerelateerde zaken.